Paddenstoelen eten ja of nee?

Eetbare paddenstoelen in het bos

Begin november: wat een grote eekhoorntjesbrood vind ik in het bos. Mijn wildplukkershart maakt een sprongetje en in gedachten zie ik al een heerlijke maaltijd voor me. Gebakken eekhoorntjesbrood in een roomsaus met ui, knoflook, gorgonzola en duizendblad voor bij de pasta….. Verrukkelijk. Maar niet iedereen denkt er zo over. Het eten van paddenstoelen uit het wild roept veel reacties op bij mensen. Meningen gaan alle kanten op en verschillen vaak als dag en nacht.  Het is eng, gevaarlijk en slecht voor de natuur. Of juist spannend, verrukkelijk, avontuurlijk en ‘oer’.
Als wildplukker haal ik graag eetbare paddenstoelen uit de natuur. Maar hoe zit dat nou? Is het niet gevaarlijk, is het niet schadelijk voor de natuur en waarom paddenstoelen uit het wild halen als de supermarkten vol liggen met bakjes champignons, oesterzwammen en portobello’s?”

“Is het niet gevaarlijk?”

Ja en nee. Het plukken en eten van paddenstoelen is niet iets voor leken. Er zijn eetbare, maar ook dodelijk giftige paddenstoelen en bij sommige soorten is verwisselingsgevaar mogelijk. Iedereen kent wel de krantenkoppen met fatale afloop na het eten van giftige paddenstoelen. En dat is niet de bedoeling.  Dus zorg er voor dat je genoeg kennis hebt.
Een ander gevaar schuilt in vervuiling. Paddenstoelen staan er om bekend dat ze makkelijk zware metalen en verontreiniging opnemen. Pluk daarom geen paddenstoelen langs wegen, op vervuilde gronden of bespoten weilanden. Gebruik je gezond verstand en weet wat je doet. Blijf altijd alert en dubbel check je vondst. Dan is het een heerlijke belevenis om paddenstoelen uit het wild te verzamelen en er een lekkere maaltijd van te maken.

“Is het niet schadelijk voor de natuur?”

Een paddenstoel is het vruchtlichaam van het eigenlijke organisme, de schimmel of zwamvlok. Deze bevind zich in de bodem, boom, stronk of andere voedingsbodem. Het plukken van paddenstoelen wordt wel eens vergeleken met het plukken van appels. Je plukt het vruchtlichaam, maar het organisme blijft ondergronds voortbestaan. Het met mate plukken van paddenstoelen is daardoor niet schadelijk voor het voortbestaan van de schimmel. Gulden regel is dat je met respect voor de natuur plukt: nooit meer dan enkele exemplaren, zorg dat er genoeg (sporenvormende) paddenstoelen blijven staan en trap niet alles er omheen plat.
Een paddenstoel vormt wel miljoenen sporen. Deze zorgen voor de voortplanting. Als een spore van een eekhoorntjesbrood samen met een spore van een andere eekhoorntjesbrood (van een andere zwamvlok, niet dezelfde) op een geschikte plek terecht komt, vormen zich twee zwamvlokjes. Deze vormen uiteindelijk een nieuwe zwamvlok. Maar waar vind de spore een de geschikte plek, een plek waar zich nieuwe zwamvlokken kunnen vormen? Is er wel genoeg voedingsbodem voor nieuwe zwamvlokken?
De druk van de moderne samenleving verdringt steeds meer de natuur.  De mens eist steeds meer leefruimte op. Bossen zijn vervangen door kilometers lange akkerbouw gebieden. En het bodemleven wordt keer op keer verstoord door zogenaamde gewasbeschermingsmiddelen, zware landbouwmachines en het voortdurend bewerken van de grond.
Hier ligt volgens mij een veel belangrijkere vraag. Wat kunnen wij veranderen in ons voedingspatroon om minder belasting te vormen voor de natuur? Dit in plaats van ons zorgen te maken over de paddenstoelen die met respect geplukt worden. Als wij met zijn allen zorgen dat we een kleinere voetafdruk krijgen, biologisch geteelde producten gaan kopen en een eerlijke prijs voor ons voedsel gaan betalen, zorgen we pas echt voor de natuur.

“Waarom wilde paddenstoelen eten als de supermarkten vol liggen met bakjes champignons, oesterzwammen en portobello’s?”

Het antwoord op deze vraag verklaart waarom ik ooit de stap heb gezet naar het wildplukken. Mijn eigen eten verzamelen uit de natuur geeft mij een enorm gevoel van vrijheid, zelfbeschikking en verbondenheid met de natuur. In een tijd waarin bijna alles gereguleerd is en aan banden gelegd is, voelt het als een verademing om zelf iets in het wild te vinden, plukken, bereiden en op te eten. Als ik een eekhoorntjesbrood pluk, ben ik weer even de oermens. De jager verzamelaar, die zelf op pad moet om zijn voedsel te verzamelen. En kom ik even los van de banden van de maatschappij. Ben ik even terug bij het oergevoel, waar wij als mens volgens mij nog evenveel behoefte aan hebben als in de oertijd.